۲۷۰۶۱۴۰۰

در دورانی که یک مستندساز به‌خاطر پرداخت اقساط، جان به جان‌آفرین تسلیم کرده⇐بیش از ۲۳میلیارد بودجه صرف ۳ ارگان سینمایی دولتی شده!/نزدیک ده میلیارد از این بودجه ۲۳میلیاردی، صرف هزینه‌های جاری و ازجمله دستمزد مدیران شده!!

آیکون+سینما

سینماروزان/مجتبی اردشیری: در دورانی که یک مستندساز به‌خاطر فشار مالی ناشی از پرداخت اقساط، جان به جان‌آفرین تسلیم کرد، شفاف سازی سازمان سینمایی حکایت دارد از صرف بیش از ۲۳میلیارد بودجه فقط برای سه ارگان سینماشهر، موزه سینما و هنروتجربه و تاسف‌بار اینکه بخشی چشمگیر از همین مبلغ( یعنی حدود ده میلیارد) هم صرف هزینه‌های جاری و پشتیبانی یعنی دستمزد مدیر و پرسنل و… شده است.

به گزارش سینماروزان و به نقل از روزنامه فرهیختگان، سال ۹۹، برای تمامی اقشار جامعه سخت بود و برای اهالی سینما سخت‎تر. مشاغل مختلفی که سروکارشان با دولت بود، توانستند با حقوقی ماهیانه، به رتق‎وفتق امور خود بپردازند. آن دسته از مشاغلی که سندیکایی محسوب شده و تحت نظارت اتحادیه‎ای بودند، توانستند با حمایت‎های کج‎دارومریز صنف خود، تاحدودی این روزگار سخت را پشت‎سر بگذارند. در این میان اما خانواده ۵ هزار نفره سینما، با وجود همین مقدار اندک اعضا، نتوانستند از یک کمک حداقلی بهره‎مند شوند تا امسال، به یکی از سخت‏ ترین سالیان زندگی خانواده سینمای ایران تبدیل شود.

در همین سال بود که پیشنهادهای مختلفی از سوی اعضا، به نهادهایی مانند فارابی، خانه سینما، وزارت ارشاد، سازمان سینمایی و… ارائه شد مبنی‎بر آنکه با تخصیص فلان بودجه خود، کمک ولو حداقلی به خانواده سینماگران اعطا شود اما متاسفانه تمامی این پیشنهادها به در بسته خورد تا در سال سخت سینمایی، نه‎تنها شاهد فقر مفرط هنرمندان باشیم بلکه تنی چند از آنها را نیز از دست بدهیم.

آخرین نمونه‎اش، «هوشنگ میرزایی»؛ سینماگر سرشناسی بود که به‎دلیل فشارهای مفرط یک بانک دولتی برای پرداخت اقساط خود، مجبور به برگزاری کارگاه‎های آموزشی در ۷ شهر شد تا با دستمزد ۵ میلیونی این کلاس‎ها بتواند بخشی از اقساط خود را بپردازد. در جریان همین کلاس‎های حضوری، وی به کرونا مبتلا شد و متاسفانه سینمای ایران یکی از حاذق‎ترین چهره‎های مستندساز خود را که در آثارش به ستایش زندگی می‎پرداخت، از دست داد.

جالب اینجاست که سال ۹۹، اگرچه برای سینماگران و خانواده هنر، سال تنگدستی و فقر بود اما آمارها نشان می‎دهد که تخصیص بودجه به نهادهای سینمایی، چندان با انقباض مواجه نبوده است. سازمان سینمایی در ادامه سیاستی که عنوان «شفافیت» روی آن گذاشته، جداولی منتشر کرده از هزینه‎کرد ۱۱ ماهه موزه سینما، سینماشهر و هنروتجربه. بودجه‎هایی که با توجه به تعطیلی نیمی از سال، اگرچه در مقایسه با سال گذشته دچار افت معناداری شده اما برای سال کرونازده امسال، فراتر از آنچه تصور می‎شود، تخمین زده می‎شوند. بودجه‎ای که می‎شد بخشی از آن را به سینماگران و هنرمندان اختصاص داد تا این عزیزان که شمارشان چندان زیاد هم نیست، لااقل نزد خانواده‎هایشان این‎چنین شرمنده نباشند. در ادامه نگاهی خواهیم انداخت به گردش مالی ۱۱ ماهه این ۳ نهاد سینمایی.

موزه سینما: بیش از ۴٫۵ میلیاردتومان

موزه سینما، یکی از اماکنی است که در دولت «حسن روحانی» توانست دوباره روی پای خودش بایستد و به‎عنوان یک سینما–موزه به فعالیت خود ادامه دهد. این سینما ۳ سالن دارد و بابت بازدید از موزه نیز باید بلیت تهیه شود. بنابراین بخشی از درآمدهای موزه سینما از محل فروش بلیت‎های سینما و موزه تامین می‎شود.

فارغ از این میزان بودجه، سازمان سینمایی برای ۱۱ ماه نخست امسال موزه سینما، بیش از ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان بودجه اختصاص داده است. رقمی که بیش از ۸۰درصد آن صرف حقوق و مزایای قانونی و بیمه نیروی انسانی آن شده است یعنی از ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان، چیزی حدود ۳ میلیارد و ۷۶۰ میلیون تومان صرف ۱۱ ماه حقوق و بیمه پرسنل شده که رقم چشمگیر و قابل‎تاملی است.

مابقی هزینه‎ها، ناچیز هستند مثلا ۱۷۳ میلیون تومان برای کمک به گسترش فعالیت‎های فرهنگی و ارتقای کیفیت خدمات موزه‎ای، ۹۶ میلیون تومان برای کمک به تکمیل پروژه تاریخ شفاهی سینمای ایران و تکمیل آرشیو موزه، ۱۰۱ میلیون تومان برای کمک به بزرگداشت و معرفی پیشکسوتان سینمای ایران، ۳۶۵ میلیون تومان برای نگهداری مجموعه ساختمان و تاسیسات موزه و سینما، ۲۷ میلیون تومان برای کمک به اجرای نشست‎های فرهنگی سینما و ۱۴ میلیون تومان هم برای کمک به تبادل آثار و مدارک سینمایی با سایر موزه‎ها و حضور در مجامع داخلی و بین‎المللی.

درحالی‎که گمان برده می‎شد که بیشتر هزینه‎های یک نهاد فرهنگی مانند موزه، خرج فرهنگ‎سازی و گسترش نگاه فرهنگی از سوی این نهاد شود اما در کمال تعجب، کمتر از ۲۰درصد صرف این مهم شده است و بالغ‎بر ۸۰درصد بودجه در سالی که حدود نیمی از آن تعطیل بود، به حقوق و مزایای پرسنل اختصاص یافته است.

در کنار این اتفاق، آن ۲۰درصدی که خرج زیرساخت‎ها شده نیز با گشاده‌دستی در پرداخت دستمزدها همراه بوده است، به‎طوری‎که اگر دستمزدها را از این ۲۰درصد کم کنیم، متوجه می‎شویم که کمتر از ۱۰درصد بودجه صرف کلیت فرهنگ و زیرشاخه‎های آن شده است.  به‎عنوان مثال از ۲۰درصد بودجه باقی‎مانده، بیش از ۶۵ میلیون تومان صرف هزینه‎های آب، برق، گاز و تلفن این مجموعه شده، بیش از ۶۴ میلیون تومان خرج انتظامات و خدمات حفاظت، حدود ۴۲ میلیون تومان صرف اجرای پروتکل‎‏های بهداشتی پیشگیری از شیوع بیماری کووید-۱۹، بیش از ۳۷ میلیون تومان خرج حضور نیروهای خدمات، اجرایی و فنی پاره‎وقت در برنامه‎های ویژه و… شده است.

هنر و تجربه؛ بیش از یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان

در سالی که سینماهای پایتخت بیش از ۷ ماه تعطیل بودند و سینماهای شهرستان‎ها نیز به همین اندازه یا تعطیل بودند و یا ترجیح دادند اصلا نمایش فیلمی نداشته باشند، سازمان سینمایی بیش از یک میلیارد و ۸۱۱ میلیون تومان برای حمایت از اکران فیلم‎های هنروتجربه طی ۱۱ ماهه ابتدایی امسال کمک کرده است. هرچند مبلغ تفاهمنامه ۳ میلیارد و ۸۱ میلیون تومان بود اما مشخص نیست که سازمان سینمایی بر چه مبنا و الگویی، وقتی سینماها بیش از ۷ ماه تعطیل بودند، بیش از ۶۰درصد مبلغ تفاهمنامه را طی ۱۱ ماه متقبل شده و حتما برای ماه پایانی سال نیز درصدی از آن را محقق می‎کند.

قطعا آن بخشی از تخصیص بودجه که به ساخت فیلم و حمایت از فیلمسازان جوان این حوزه اختصاص پیدا کرده، مایه دلگرمی و سربلندی است اما با نگاهی به ریزهزینه‎های هنروتجربه متوجه ابعاد مختلف آن می‎شویم.

یکی از اصلی‎ترین هزینه‎های هنروتجربه، اجاره‎بهایی است که در قالب توافقنامه، به برخی سینماها اختصاص پیدا می‎کند. مثلا از یک میلیارد و ۸۱۱ میلیون تومان کمک سازمان سینمایی، حدود یک‎سوم آن به ۵ سینما رسیده است. به نحوی که حدود ۲۳ میلیون تومان به سینما سپیده، حدود ۶۱ میلیون تومان به پردیس کورش، بیش از ۸۳ میلیون تومان به موزه سینما، حدود ۳۵۰ میلیون تومان به خانه هنرمندان و بیش از ۵۳ میلیون تومان به سینما هویزه مشهد اختصاص پیدا کرده است جالب آنکه اکثر این سینماها دولتی بوده و درواقع این سینماهای دولتی، علی‎رغم تخصیص بودجه‎های کلان دولتی، باز هم از بودجه‎های دولتی نهادهای دیگری مانند هنروتجربه سهم‎خواهی کرده و یک‎سوم بودجه این نهاد را در اختیار می‎گیرند. این، همان ساختار اقتصادی معیوبی است که طی سال‎ها برای هنروتجربه به‎عنوان یکی از دستاوردهایی که در دولت روحانی قوام یافت، اعمال می‎شود.

می‎بینید بودجه این نهاد به جای آنکه صرف حمایت از فیلمسازان جوان و زیرساخت‎های این نوع سینما شود، در چه جاهای دیگری صرف می‎شود.
جالب آنکه طبق جدولی که سازمان سینمایی منتشر کرده، به ۲۰ فیلم اکران‎شده امسال، مبلغ یک میلیون تومان به‎عنوان کمک‎هزینه اختصاص یافته است. یعنی ۲۰ میلیون از بودجه یک میلیارد و ۸۱۱ میلیون تومانی برای حمایت از اکران ۲۰ فیلم! در ادامه البته با فهرستی از ۳۳ فیلم مواجه هستیم که از یک تا ۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزارتومان، کمک‎هزینه دریافت کرده‎اند که مجموع این کمک‎ها، حدود ۲۰۴ میلیون تومان می‎شود که با اختصاص ۲۰ میلیون کمک بالا، سرجمع ۲۲۴ میلیون تومان به کمتر از ۴۰ فیلم اکران‎شده در گروه هنروتجربه کمک شده که خود موید تمامی حرف‎ها و نکات قابل‎تامل است.

بیش از ۲۳۸ میلیون تومان هم کمک به اکران عمومی این آثار شده که این مبلغ هم صرف ارسال و دریافت هارد فیلم‎ها، فضای مجازی و مشاور رسانه‎ای و تیزر ۶۰ ثانیه‌ای و پوستر فیلم‎‌ها شده است.

سینماشهر، بیش از ۱۷ میلیاردتومان

یکی از اتفاق‎های خوبی که امسال قرار بود توسط سینماشهر اجرایی شود، بحث حمایت از ارتقای فنی تولیدات سینمایی در حوزه سی‌جی‌آی و صدا بود که قرار بود حدود ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان به این هدف اختصاص پیدا کند که متاسفانه این اتفاق رخ نداد و عملا این حوزه هیچ حمایتی را از جانب سینماشهر طی ۱۱ ماه ابتدایی امسال به خود ندید.

سینماشهر طی ۱۱ ماه ابتدایی امسال، بیش از ۳ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان را به حمایت از ساخت ۴۸ سالن جدید در ۵ استان اختصاص داد که اگرچه این قبیل حمایت‎ها، بسیار حرفه‎‌ای و در قالب کمک بلاعوض بوده اما ایراد کار به محدود بودن گستره جغرافیایی این کمک‌ها بوده است. از این ۵ استان، یکی تهران بوده که ۳۶ سالن از ۴۸ سالن را دربرمی‎گیرد و به‎عبارتی، عمده بودجه و کمک‎ها باز هم روی پایتخت متمرکز شده و دیگر استان‎ها بهره‎ای از این کمک‎های بلاعوض نبرده‎اند.

همچنین سینماشهر، حدود ۵ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان را هم برای حمایت از بازسازی سینماهای قدیمی در ۱۲ استان صرف کرد که این کمک‎ها نیز به‎صورت بلاعوض بوده و کمتر از نیمی از استان‎های کشور را پوشش داده است. البته که با نگاهی به فهرست سینماهای مشمول حمایت متوجه می‎شویم که عمده این سینماها دولتی بوده و سینماهای خصوصی درصد بسیار پایینی از این حمایت‎ها را به خود اختصاص داده‎اند که این مهم نیز جای تامل دارد.

سینماشهر حدود یک میلیارد و ۱۸۷ میلیون تومان را به حمایت از ارتقای وضعیت نمایش سینماهای فعال اختصاص داده است. این اتفاق فرخنده، متاسفانه تنها در ۵ استان رخ داده. جالب آنکه تهران هم یکی از این استان‎هاست و جالب‎تر آنکه در این فهرست، نامی از پردیس‎های مدرن نظیر آزادی، چارسو و آستارا به چشم می‎خورد. درحالی‎که بسیاری از سینماهای تهران، به شکلی جدی و ضروری، نیازمند بودجه‎ای برای ارتقای وضعیت نمایش خود هستند، مشخص نیست با چه فرآیند کارشناسی، این کمک‎ها در اختیار این ۳ پردیس مدرن شده است. میزان کمک هم قابل‎توجه است. مثلا سینماشهر برای سینما عصرجدید، ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان کمک درنظر گرفت و برای آستارا، حدود ۱۹۹ میلیون تومان.

سینماشهر برای حمایت از احداث پردیس‎های سینمایی امید در شهرهای فاقد سالن سینما، تنها ۲۲۱ میلیون تومان درنظر گرفت، درحالی‎که سقف اعتبار درنظرگرفته‎شده برای این بخش، ۱۲ میلیاردتومان بود. این ۲۲۱ میلیون تومان هم تنها به دو شهر قرچک و اندیمشک اختصاص پیدا کرد.

سینماشهر برای پشتیبانی از سمفا، بیش از یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان اختصاص داده است. این درحالی است که سقف اعتبار این بخش، یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان بوده که طی ۱۱ ماه نخست، بیش از یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون آن محقق شده و احتمالا مابقی مبلغ برای ماه پایانی سال محقق می‎شود. حال آنکه سمفا، عملا کارکرد چندانی در سال کنونی که از آن رونمایی شد، نداشته و هنوز بسیاری از سینماگران بر این باور هستند که این سامانه هنوز به آن شکل اجرایی مطلوب خود نرسیده است. بنابراین اینکه بیش از یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان تنها از جانب سینماشهر به این سامانه تزریق شده، علامت سوال‎های بسیاری دارد. جالب است که این رقم به‎صورت بلاعوض و به‎دلیل خدمات پشتیبانی سینماها اختصاص یافته که با توجه به ناکارآمدی این سامانه در معدود خدمات محوله به آن، شدت تعجب از بابت اختصاص این میزان مبلغ را بیشتر می‎کند.

سینماشهر همچنین مبلغ ۳۰۰ میلیون تومان را برای کمک به تبدیل سالن مجتمع‎های فرهنگی استان‎ها به سالن سینما اختصاص داده که این مهم نیز تنها در ۲ استان کرمان و سیستان‎وبلوچستان محقق شده و مانند بندهای دیگر کمک‎های اعطایی این نهاد، مشمول استان‎های بیشتر نشده است.

این موسسه بیش از ۱۴۷ میلیون تومان نیز برای حمایت از نگهداری و تامین قطعات یدکی سینماها هزینه کرده که با توجه به تحریم و افزایش قیمت ارز، رشدی چندبرابری را تجربه کرده‎اند و اصلا برخی سینماها به‎دلیل عدم‎تامین این قطعات، نتوانسته‎اند سینمای خود را امسال در مدار نمایش قرار دهند. متاسفانه این اتفاق خوشایند نیز تنها در استان تهران و برای ۳ سینما صورت پذیرفته که ۲ سینما از این ۳ سینما، جزء پردیس‎های برخوردار و مدرن هستند. از این ۱۴۷ میلیون و ۳۰۰ هزارتومان، تنها ۸ میلیون و ۶۰۰ هزارتومانش به تئاتر گلریز رسید و حدود ۱۳۹ میلیون تومانش هم به دو پردیس مگامال و زندگی!

سینماشهر طی ۱۱ ماه ابتدایی امسال، حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان را به حمایت از آماده‎سازی و اکران فیلم‎های سینمایی اختصاص داده است. قرار بود این اتفاق امسال برای ۸۰ فیلم رخ دهد که محدودیت‎های کرونایی و بسته بودن سینماها و البته کاهش تولیدات سینمایی، این رقم را به ۳۰ فیلم تقلیل داد. با نگاهی به این ۳۰ فیلم مشخص می‎شود که تنها چندفیلم متعلق به اکران ۹۹ بوده‎اند و مابقی مربوط به فیلم‎های اکران سال گذشته هستند مانند رحمان ۱۴۰۰، تولدت مبارک، خداحافظ دختر شیرازی، معکوس، اژدر و… . این موسسه برای اکران «شنای پروانه» ۳۰۰ میلیون تومان و برای اکران «خوب، بد، جلف» ۲۸۵ میلیون تومان درنظر گرفت. همچنین ۱۶۹ میلیون تومان به‎صورت بلاعوض به انجمن سینماداران برای خرید ماسک اعطا کرد.

این موسسه در سالی که موضوع قاچاق فیلم‎ها با توجه به تعدد اکران‎های اینترنتی و گسترش وی‎اودی‎ها به اوج خود رسیده، مبلغ ۱۲۷ میلیون تومان را بابت هزینه‎های ستاد صیانت پرداخت کرده که دقیقا مشخص نیست این کمیته چه اتفاقی را برای سال پرقاچاق امسال رقم زده است.

در بند آخر هزینه‎های سینماشهر نیز «هزینه‎‏های پشتیبانی» دیده می‎شود که رقم خیره‎کننده ۳ میلیارد و ۵۷۰ میلیون تومان را به خود می‎بیند. یعنی از ۱۷ میلیارد و ۲۵۵ میلیون تومان هزینه سینماشهر، ۳ میلیارد و ۵۷۰ میلیون تومان آن صرف «هزینه‎های پشتیبانی» شده که در جدول منتشره نیز پیوستی مقابل آن دیده نمی‎شود و مشخص نیست چه اموری در ذیل این پشتیبانی قرار گرفته‎اند که حدود یک‎پنجم بودجه سالیانه را به خود اختصاص داده‌اند!

آنچه از عملکرد امسال سینماشهر مشخص است آنکه تیترها و عناوین، عمدتا فاخر و در مسیر ریل‎گذاری حرفه‎ای سینمای ایران قرار دارند اما نکته آنجاست که حجم این کمک‎ها، حتی یک‎سوم استان‎های کشور را دربرنمی‎گیرد. بسیاری از این کمک‎ها همچنان به‎سمت پایتخت سرازیر می‎شوند و مهم‎تر از آن اینکه حجم کمک‎های دریافتی سینماهای دولتی و پردیس‎های مدرن، به‎مراتب بیشتر از سینماهای خصوصی و تک‎سالنه و دوسالنه است. اینها ابهامات و نقصان‎هایی است که باید برای عملکرد سال آینده این موسسه مهم درنظر گرفته شود.

جمع‎بندی آنکه همان‎گونه که مشاهده شد، با توجه به آنکه طی ۱۱ ماه ابتدایی امسال، فیلم‎های چندانی اکران نشد و بحث تولید هم با رکود معناداری مواجه بود، همین میزان تخصیص بودجه به این ۳ نهاد، حکم ریخت‎وپاش‎هایی را دارد که جامعه سینمایی و اهالی کم‎تعداد آن را نسبت به مدیریت این جریان، دلسرد می‎کند. اینکه هنرمند سرشناس این مملکت به‎خاطر پرداخت اقساط معوقه خود تحت‎فشار قرار می‎گیرد و به همین دلیل جانش را از دست می‎دهد، به شکلی ناخواسته اذهان را روبه‎روی این بودجه‎های میلیاردی قرار می‎دهد که چرا در سالی که سینماها تعطیل بودند و تولیدی رقم نخورد، باید چنین هزینه‏هایی صرف اموری شوند که حداقل برای سال سیاه ۹۹، الزام چندانی به اجرایی شدن آنها احساس نمی‎شد.

اینها سوالاتی است که مدیران رده بالای سینمایی در خلأ عدم حمایت‎های ولو حداقلی خود، باید به آن پاسخ دهند وگرنه مرور زمان آن را تبدیل به یکی از سیاه‎ترین نقاط پرونده کاری این عزیزان می‌کند.

 

image_print
تاريخ انتشار: دوشنبه 15 مارس 2021 - 9:36
لینک کوتاه: https://www.cinemajournal.ir/?p=63414

بعدش؟

مطالب مرتبط

بی‌پرده با مخاطبین

ارسال نظر

*

code